Begrippenlijst

Netcongestie is het tekort aan transportcapaciteit op het elektriciteitsnet: er wordt op piekmomenten meer stroom afgenomen of teruggeleverd dan de kabels en transformatoren aankunnen. De netbeheerder kan nieuwe grootverbruikaanvragen dan niet meteen honoreren en zet ze in een wachtrij.

Een voedingsgebied is het gebied dat vanuit één onderstation van stroom wordt voorzien, en het is de eenheid waarop netbeheerders congestie meten. Nederland is verdeeld in 927 voedingsgebieden, elk met een eigen status voor afname en teruglevering.

Afnamecongestie betekent dat er in een gebied geen ruimte meer is om extra stroom uit het net te halen. Nieuwe of zwaardere grootverbruikaansluitingen komen dan in een wachtrij te staan.

Invoedingscongestie betekent dat er in een gebied geen ruimte meer is om stroom terug te leveren aan het net. Dat speelt vooral rond het middaguur, wanneer zonnepanelen samen meer produceren dan de omgeving verbruikt.

Transportcapaciteit is het maximale vermogen dat een deel van het elektriciteitsnet tegelijk kan vervoeren, uitgedrukt in megawatt. Is die capaciteit op, dan is er netcongestie en kan de netbeheerder geen nieuwe grootverbruikaanvragen meer honoreren.

Een kleinverbruikaansluiting is een elektriciteitsaansluiting tot en met 3x80 ampère, het type dat vrijwel elke woning heeft. Voor kleinverbruik geldt geen wachtrij bij netcongestie: de netbeheerder is verplicht aan te sluiten.

Een grootverbruikaansluiting is een elektriciteitsaansluiting groter dan 3x80 ampère, gebruikelijk bij bedrijven, zonneparken en laadpleinen. Dit is het type aansluiting waarvoor bij netcongestie een wachtrij geldt.

De netbeheerder beheert de elektriciteits- en gasnetten in een vast gebied en is verantwoordelijk voor aansluiting, transport en de meter. Anders dan je energieleverancier kun je je netbeheerder niet zelf kiezen: die ligt vast per adres.

Netverzwaring is het uitbreiden van het elektriciteitsnet met zwaardere kabels, extra transformatoren of nieuwe onderstations. Het is de structurele oplossing voor netcongestie, maar een project duurt doorgaans vijf tot tien jaar.

Congestiemanagement is een afspraak waarbij grootverbruikers hun vermogen op piekmomenten tegen vergoeding terugschroeven, zodat het net niet overbelast raakt. Netbeheerders zetten het in om ruimte te maken voordat het net verzwaard is.

Een flexibel transportcontract geeft een grootverbruiker transportcapaciteit die op vooraf bepaalde momenten of onder bepaalde omstandigheden mag worden beperkt. In ruil daarvoor kan een aansluiting doorgaan die anders in de wachtrij zou belanden.

Terugregelen is het automatisch verlagen van het vermogen van een zonne-omvormer wanneer de netspanning in de straat te hoog oploopt. De panelen leveren dan minder dan ze zouden kunnen, precies op de zonnigste momenten.

Kilowattpiek is het vermogen dat een zonnepaneelinstallatie levert onder ideale testomstandigheden, en het is de standaardmaat voor de grootte van een installatie. In Nederland levert 1 kWp gemiddeld ongeveer 875 kilowattuur per jaar op.

Een kilowattuur is de eenheid van energie waarin elektriciteitsverbruik wordt gemeten: één kilowatt vermogen gedurende één uur. Een gemiddelde Nederlandse woning gebruikt netto ongeveer 1.800 kWh stroom per jaar.

Opgesteld vermogen is het totale piekvermogen van alle geïnstalleerde zonnepanelen of windturbines in een gebied, uitgedrukt in megawattpiek of gigawattpiek. Het zegt iets over de omvang van de installaties, niet over hoeveel stroom ze werkelijk produceren.

Een zonnestroominstallatie is het geheel van zonnepanelen, omvormer en bekabeling dat zonlicht omzet in elektriciteit. Het CBS telt per woning of er zo'n installatie aanwezig is; dat cijfer is de basis onder alle adoptiepercentages op deze site.

Een omvormer zet de gelijkstroom van zonnepanelen om in wisselstroom die het huis en het net kunnen gebruiken. Hij bepaalt daarmee ook hoeveel van de opgewekte stroom daadwerkelijk bruikbaar is en regelt terug als de netspanning te hoog wordt.

Een thuisbatterij is een accu bij een woning die zonnestroom of goedkope netstroom opslaat voor later gebruik, meestal 5 tot 15 kilowattuur groot. De opbrengst komt uit het prijsverschil tussen goedkope en dure uren en uit hoger eigen verbruik van eigen zonnestroom.

Een hybride warmtepomp combineert een elektrische warmtepomp met de bestaande cv-ketel: de warmtepomp verwarmt bij milde temperaturen, de ketel springt bij op de koudste dagen. Zo daalt het gasverbruik doorgaans met de helft tot zeventig procent zonder dat de woning volledig geïsoleerd hoeft te zijn.

De SCOP is het seizoensgebonden rendement van een warmtepomp: hoeveel warmte hij over een heel stookseizoen levert per eenheid elektriciteit. Een SCOP van 4 betekent dat één kilowattuur stroom vier kilowattuur warmte oplevert.

Een warmtenet levert warmte via een leidingennetwerk aan woningen en gebouwen, in plaats van dat elke woning zelf verwarmt. De warmte komt uit restwarmte van industrie, geothermie, biomassa of een grote warmtepomp.

Saldering is de regeling waarbij teruggeleverde zonnestroom wordt weggestreept tegen afgenomen stroom, zodat je alleen over het saldo betaalt. De regeling stopt per 1 januari 2027; daarna wordt teruglevering vergoed tegen een lager teruglevertarief.

Het energielabel geeft de energieprestatie van een woning weer op een schaal van A++++ tot G, gebaseerd op het berekende primaire energiegebruik per vierkante meter. Bij verkoop en verhuur is een geldig label verplicht.

De ISDE is de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing: een landelijke regeling voor onder meer warmtepompen, zonneboilers, isolatie en aansluiting op een warmtenet. Particulieren vragen de subsidie achteraf aan, binnen 24 maanden na installatie.

De SDE++ is een exploitatiesubsidie voor grootschalige duurzame energieproductie en CO2-reductie, bedoeld voor bedrijven en instellingen. De regeling vergoedt het verschil tussen de kostprijs en de marktprijs over een looptijd van twaalf tot vijftien jaar.

De SCE is de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking, bedoeld voor energiecoöperaties en VvE's die samen zon of wind opwekken. Deelnemers hoeven zelf geen geschikt dak te hebben; het project wordt gezamenlijk gefinancierd binnen een afgebakend postcodegebied.

Een RES-regio is een van de dertig Nederlandse regio's waarin gemeenten, provincies en waterschappen samen een Regionale Energiestrategie opstellen. Daarin leggen ze vast hoeveel duurzame elektriciteit ze op land opwekken en hoe de warmtetransitie per wijk verloopt.

Terugleverkosten zijn een bedrag dat een energieleverancier in rekening brengt voor het terugleveren van zonnestroom, bovenop het gewone contract. Leveranciers rekenen ze omdat teruglevering hun onbalans- en inkoopkosten oplevert, vooral op momenten dat de marktprijs laag of negatief is.

Bij een dynamisch energiecontract betaal je per uur de actuele marktprijs, gebaseerd op de day-ahead handel, plus belastingen en een opslag. Wie verbruik kan verschuiven naar goedkope uren betaalt minder; wie dat niet kan, kan juist duurder uit zijn.

De day-ahead prijs is de groothandelsprijs voor elektriciteit die elke dag rond het middaguur wordt vastgesteld voor elk uur van de volgende dag, op de beurs EPEX SPOT. Deze prijs is de basis onder elk dynamisch energiecontract.

Een negatieve stroomprijs betekent dat de groothandelsprijs voor elektriciteit onder nul zakt: verbruikers krijgen op dat moment geld toe om stroom af te nemen. Dat gebeurt wanneer zon en wind meer produceren dan er vraag is en producenten liever betalen dan afschakelen.

Hernieuwbare elektriciteit is stroom die is opgewekt uit bronnen die niet opraken: zon, wind, water en biomassa. Het aandeel hernieuwbaar in de Nederlandse elektriciteitsproductie wordt door het CBS jaarlijks vastgesteld.